مقاله:کاهش تصادفات رانندگي با اصلاح بيمه شخص ثالث
از آنجا که افراد در رانندگي مانند يکديگر نيستند، شرکت هاي بيمه بايد
بتوانند رانندگان را بر اساس نحوه رانندگي شان دسته بندي کنند. به طور کلي
مي توان رانندگان را در دو دسته کم خطر و پرخطر دسته بندي کرد. رانندگاني
که پرخطر رانندگي مي کنند، بيشتر در معرض تصادف قرار دارند، بنابراين شرکت
هايي که براي آنها بيمه نامه صادر کرده اند بايد مبالغ بيشتري بابت خسارت
اين دسته از رانندگان پرداخت کنند؛ اما رانندگاني که با احتياط رانندگي مي
کنند با احتمال کمتري در معرض تصادف هستند. بنابراين شرکت هاي بيمه بايد بر
اساس خطر پذيري رانندگان نرخ بيمه را تعيين کنند؛ يعني افراد پرخطر بايد
حق بيمه بيشتر و افراد با احتياط بايد حق بيمه کمتري بپردازند. البته دسته
بندي رانندگان براساس خطرپذيري شان چندان آسان نيست و اغلب شرکت هاي بيمه
اطلاعات دقيقي در خصوص اين موضوع در اختيار ندارند و وقتي شرکت بيمه مي
خواهد به راننده اي بيمه بفروشد نمي داند که اين راننده چگونه رانندگي مي
کند. بنابراين شرکت بيمه بايد سيستمي را طراحي کند که به اين اطلاعات دست
يابد. در ديگر کشورها حق بيمه بر اساس ويژگي هاي شخصي رانندگان تعيين مي
شود. سن، جنسيت، سواد، تجربه رانندگي (سال اخذ گواهينامه)، سال هايي که
راننده از مزاياي بيمه نامه استفاده نکرده است و ... در نرخ بيمه تاثير
داده مي شود. به طور مثال هر چه سن راننده کمتر (جوان تر) و تجربه کمتري
داشته باشد، شرکت بيمه حق بيمه بالاتري را دريافت مي کند. زيرا اين راننده
بيشتر در معرض تصادف قرار دارد و احتمال اينکه شرکت بيمه در آينده مجبور
شود زياني بابت اين راننده پرداخت کند بيشتر است.
البته به مرور
زمان شرکت بيمه درک مي کند که يک راننده خاص چگونه رانندگي مي کند. تاريخچه
رانندگي هر راننده به شرکت بيمه کمک مي کند تا از پر خطر يا کم خطر بودن
راننده آگاهي يابد. بنابراين راننده اي که قبلااز مزاياي بيمه نامه خود
استفاده کرده است راننده پرخطر محسوب مي شود و راننده اي که از بيمه خود
استفاده نکرده است، راننده با احتياط شناخته مي شود. بنابراين شرکت بيمه در
صورتي مي تواند به درستي رانندگان را دسته بندي کند که بيمه نامه براي
راننده و نه خودرو صادر شده باشد. در ايران شرايط متفاوت است. شرکت هاي
بيمه براي خودروها و نه رانندگان بيمه نامه صادر مي کنند. وقتي خودرويي
بيمه باشد، هر راننده اي مي تواند از بيمه آن خودرو استفاده کند. با نقل و
انتقال خودرو نيز سابقه بيمه همراه با خودرو منتقل مي شود و اگر خودرو در
گذشته تصادفي داشته از سابقه راننده قبلي به سابقه راننده جديد منتقل مي
شود و راننده جديد نمي تواند از تخفيف بيمه استفاده کند. در اين شرايط اين
امکان براي رانندگان بدسابقه فراهم مي شود تا با تعويض خودرو سابقه خود را
پنهان کنند.
براي تشويق رانندگان به دوري از رفتارهاي پرخطر در
هنگام رانندگي مي توان از بيمه شخص ثالث و بيمه بدنه به عنوان يک ابزار
استفاده کرد. بنابراين اگر در صورت استفاده نکردن از بيمه، راننده مشمول
تخفيف قابل توجه شود، رانندگان جوان تشويق مي شوند با دوري از رفتار پرخطر و
کاهش دادن احتمال تصادف از تخفيف سال هاي آينده بهره مند شود. براي اجراي
اين طرح بايد بيمه براي راننده - و نه براي وسيله نقليه صادر شود - تا
سابقه رانندگي هر فرد بايگاني شود. در اين صورت با نقل و انتقال خودرو
تغييري در سابقه رانندگي شخص صورت نمي گيرد و راننده نمي تواند گذشته را
تغيير دهد. اين انگيزه بيشتري به راننده مي دهد تا با دوري از رفتار پرخطر
در هنگام رانندگي تلاش کند سابقه رانندگي خود را سالم نگاه دارد و خود را
به عنوان راننده کم خطر معرفي کند. صدور بيمه براي رانندگان مزيت ديگري نيز
دارد. در اين صورت همه رانندگان بايد براي خود بيمه تهيه کنند. به طور
مثال در حال حاضر با پرداخت يک حق بيمه چندين راننده مي توانند از خودرو
بيمه شده استفاده کنند و اين کارآيي در بازار بيمه را مختل مي کند؛ زيرا هر
چه تعداد رانندگان يک وسيله بيشتر باشد، احتمال تصادف با آن خودرو افزايش
مي يابد. صدور بيمه براي رانندگان باعث مي شود تعداد بيشتري بيمه نامه
فروخته شود و مي تواند حتي منجر به کاهش حق بيمه پرداختي توسط هر راننده
شود و اين کمکي به شرکت هاي بيمه است که در زمينه بيمه شخص ثالث با هزينه
هاي بالايي مواجهند و درآمدهاي آنها از محل صدور بيمه شخص ثالث کفاف هزينه
هايشان را نمي دهد.
در نهايت شرکت هاي بيمه بايد در هنگام صدور بيمه
نامه ويژگي هاي فردي هر راننده را در تعيين حق بيمه به کار گيرند و بيمه
شخص ثالث را براي راننده –و نه خودرو- صادر کنند. همچنين لازم است اين
اختيار به شرکت هاي بيمه داده شود که حق بيمه بيشتري از رانندگان پرخطر
دريافت کنند.
□
روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 2982 به تاريخ 12/5/92، صفحه 29 (انديشه اقتصاد)